Minister in de war

Eind januari 2009 kwam Minister Ter Horst in het nieuws. Ze vond het een goed idee als winkeliers met hun camera's ook de openbare weg buiten hun winkel mogen gaan filmen. Want overvallers doen hun vermomming meestal buiten al op en zijn onherkenbaar als ze met camera's in de winkel worden gefilmd.

De juweliers sprongen een gat in de lucht van blijheid: want tot nu toe mochten alleen gemeenten op straat filmen 'vanwege de Wet op de privacy'. Maar dat is helemaal niet zo - we hebben in Nederland niet eens een Wet op de privacy. Op straat mag je gewoon filmen wat je maar wilt. Binnen gelden iets strengere regels: je mag bijvoorbeeld niet in pashokjes of toiletten filmen. Maar op straat is the sky the limit.

Heb je als gefilmde voorbijganger dan helemaal geen rechten? Jawel. Zo is er bijvoorbeeld de Wet bescherming persoonsgegevens. Die wet geldt alleen voor persoonsgegevens 'in een bestand', dus niet voor het live bekijken van camerabeelden. Dat mag je gewoon altijd doen, want je mag ook zelf buiten gaan staan en rondkijken. Als mensen individueel herkenbaar zijn op opgenomen beelden, bevat het bestand persoonsgegevens. De eigenaar van dat bestand moet netjes met de gegevens omgaan en mag ze alleen gebruiken voor de juiste doelen. Je mag ze niet te lang bewaren en je mag ze niet aan iedereen geven.

Kortom: als ik juwelier ben en ik ben een paar keer overvallen, dan mag ik camera's ophangen aan mijn buitengevel en de straat filmen. Als ik netjes - met mezelf - afspreek dat ik zorgvuldig met de opgenomen beelden zal omgaan, doe ik alles volgens het boekje. Dat was al zo en dat is nog steeds zo.

Maar wat was dan het grote nieuws? Wat wilde de minister mogelijk maken? Niks: vandaag verklaarde een woordvoerder van de minister dat er geen wetswijziging nodig is om het plan van de minister mogelijk te maken.

Privacy kan worden aangetast door cameratoezicht op straat. Daarom is het belangrijk regelmatig over privacy te praten. Maar neem dan wel even de moeite om de wetgeving te bestuderen. Privacy is ideologisch zo'n zwaar beladen onderwerp, dat voor- en tegenstanders van cameratoezicht meteen in een kramp schieten als het ter sprake komt. De voorstanders roepen om het hardst dat veiligheid veel belangrijker is dan privacy: "Als je niks te verbergen hebt, heb je niks te vrezen." De tegenstanders willen überhaupt niet over cameratoezicht praten, omdat camera's altijd een aantasting van de privacy vormen en dus slecht zijn. Beide standpunten zijn onzinnig: je moet van geval tot geval bepalen waar de grenzen liggen en wat je als samenleving acceptabel vindt. Een loopgravenoorlog van privacy versus veiligheid, kost heel veel tijd en brengt ons geen stap verder.