
"Mensen zeggen: ik heb niks te verbergen. Dat zeg je misschien als je de overheid als vriend ziet. Maar de overheid kan jou het leven heel zuur maken. Het net heeft zich om de burger gesloten. Je ligt allang gefileerd bij de overheid op tafel. Vechten voor privacy is een achterhoedegevecht", aldus de Rotterdamse ombudsman, Van Kinderen, onlangs in
Binnenlands Bestuur.
Inderdaad winden mensen zich nu minder op over privacy dan tien jaar geleden, terwijl er nu meer dingen gebeuren om je over op te winden. Daarom probeerde ik een tijdje geleden de privacyridders van Nederland wakker te maken (
hier). Tot nu toe bleef het stil.
Jammer, maar niet getreurd. Dan maar zelf aan de slag!
In juni organiseer ik een expertworkshop over cameratoezicht. Sprekers uit binnen- en buitenland komen dan praten over de toekomst van cameratoezicht. We wilden die dag ook 'iets leuks' doen, 's middags, buiten, want experts hebben ook last van een after-lunch-dipje.
Toen kreeg ik ineens het idee om het Spot the cam-project nieuw leven in te blazen. Dat project was een idee van Maurice Wessling, vroeger van XS4all en Bits of Freedom, nu Consumentenbond. Hij stuurde op een zaterdag in 2002 een groep studenten de straat op om alle camera's in de Amsterdamse binnenstad te fotograferen en te beschrijven. Waar hangen ze, wie zit erachter en wat zien ze? Na een dagje tellen hadden ze meer dan 250 camera's gespot in het gebied tussen Centraal Station en Waterlooplein. Ongetwijfeld hangen er inmiddels meer, maar
de kaart is niet meer bijgewerkt sinds 2002.
In een ander stukje van de stad ga ik hetzelfde doen, samen met alle aanwezigen op de workshop. Ik stuur iedereen in groepjes de straat op met een fototoestel om alle straatcamera's in de omgeving te fotograferen. En om zoveel mogelijk informatie over die camera te verzamelen: waar hangt 'ie, waar kijkt 'ie naar en is duidelijk van wie de camera is? Al die informatie zetten we dan op een kaart van het gebied.
In mijn eigen buurt Amsterdam Oost heb ik het alvast gedaan (deze link opent de kaart in Google maps).
Het leuke van zo'n kaart vind ik dat 'ie niet positief is of negatief, maar informatief. Voor de een zal de kaart een schok zijn; worden we zo vaak bekeken als we op straat zijn? Een ander zal de kaart een veilig gevoel geven: er wordt goed op ons en onze spulletjes gelet. Voor nog een ander is het misschien aanleiding om met de eigenaren van de camera's te praten en afspraken te maken over uitwisseling van beelden, zoals in
Salford gebeurt.
Nog een mogelijkheid is het aanbieden van camera-vrije routes door de stad,
zoals in Manhattan. Als ik van A (het poppetje) naar B (het sterretje) wil en ik wil geen camera's tegenkomen onderweg, dan moet ik soms een flinke omweg maken, zoals op onderstaand plaatje.

Een groep moeten we in elk geval niet vergeten: de observanten die in toezichtcentrales dag in, dag uit naar al die camera's zitten te kijken. Die vervelen zich normaal gesproken natuurlijk kapot, want wanneer gebeurt er nou wat interessants op straat? Om die arme mensen ook een leuke dag te bezorgen, geven we de deelnemers aan onze workshop papier en stiften mee zodat ze - net als in die clip van Bob Dylan - wat teksten kunnen opschrijven en die kunnen tonen aan de camera's. Je kan een toneelstukje spelen of de observanten geruststellen: "It's okay, officer. I'm going to work."
Ik heb er nu al zin in.