De camera als wapen

In Rotterdam lopen toezichthouders rond met een camera op hun schouder. Daardoor is het aantal zakkenrollerijen spectaculair gedaald. Die toezichthouders waren er al, maar nu ze een camera hebben zijn de zakkenrollers weg.

Kennelijk is een toezichthouder met camera dus afschrikwekkender dan een toezichthouder zonder camera. De camera als wapen.

De politie heeft de camera als wapen ook ontdekt. In steeds meer korpsen helmcamera's. Ik vraag altijd waar ze de beelden voor gebruiken. Meestal voor bewijsmateriaal. Ik dacht dat we agenten altijd op hun woord konden geloven, maar kennelijk was ik naïef.

Ik vraag ook altijd of ze de camera uit mogen zetten als ze dat willen. Natuurlijk mag dat: je wilt me toch niet filmen als ik op de plee zit?

Maar volgens mij is dat niet de reden. Agenten willen af en toe ook wat privacy op straat. Want Big Brother (de baas) zou er in je beoordelingsgesprek wel eens over kunnen beginnen: "Zeg, Jansen, over die klacht van die voetbalsupporter. We hebben de beelden er eens bijgepakt en ik moet zeggen: Je was niet op je best." Daar zit je dan in het beklaagdenbankje en de beelden zijn het bewijs.

Het doet me denken aan een toezichtcentrale waar een camera was opgehangen om te controleren of de centralisten hun werk wel deden. Je kan niemand meer vertrouwen – zelfs Big Brother is nu verdacht.

Test uw camerasysteem voordat een boef het voor u doet

Als ik een nieuw fototoestel wil kopen, kijk ik altijd eerst even op internet. Dikke kans dat er een recensie over is geschreven. Misschien staat er wel dat ‘ie er op het eerste gezicht mooi uitziet, maar dat ‘ie na twee jaar kapot gaat. Zo voorkom je makkelijk een enorme miskoop.

Bij cameratoezicht werkt dat anders. Er staat wel allerlei informatie op internet, maar niemand leest dat voordat ze camera’s kopen.

In Apeldoorn hangen al twee jaar camera’s in een fietstunnel onder het station. Ik was er dit weekend en het is een brede en goed verlichte fietstunnel. Voelde eigenlijk best veilig voor een tunnel. Waarom hangen die dingen daar dan? Om bromfietsers te flitsen en agressie te detecteren.

Althans, dat was de bedoeling. Maar wat blijkt na twee jaar? Die camera’s doen het niet, aldus Binnenlands Bestuur. Van zo’n berichtje raak ik in de war.

Je mag in Nederland alleen camera’s ophangen als ze proportioneel zijn. Dat betekent in gewoon Nederlands dat je niet met een kanon op een mug mag schieten. Geen groot probleem met onveiligheid? Dan geen camera’s!

Kennelijk is er geen groot probleem in deze fietstunnel. Als hier regelmatig ingewanden van onschuldige voorbijgangers op de muur zouden worden gesmeerd, had iemand wel gemerkt dat de camera’s het niet deden. Maar kennelijk gaat hier zo weinig mis, dat de camera’s twee jaar lang niet werden bekeken.
Hadden ze in Apeldoorn maar even op internet rondgesnuffeld voordat ze camera’s kochten. Want daar kan je lezen dat het belangrijk is om je camerasysteem goed te testen nadat je het hebt opgehangen. Test uw camerasysteem voordat een boef het voor u doet.

(Dit is onderdeel van een serie wekelijkse columns die ik schrijf voor www.rpckennemerland.nl)

Van een camera kan je niet winnen

Nederlanders zijn gek op cameratoezicht. Af en toe hoor je nog iemand tegensputteren dat we rekening moeten houden met 'de privacywet'. Maar in Nederland hebben we helemaal geen privacywet (Google maar eens – niks!). En trouwens: we moeten niet zeuren over privacy, want we doen allemaal boodschappen met een bonuskaart en we zetten foto's van onze slaapkamer op Hyves. Dat hele privacydebat is zo 1984.

Tien jaar geleden belden journalisten mij met de vraag: "Moeten we dat nou wel willen, al die camera's?" Als ze me nu bellen is de vraag: "Werkt dat nou, al die camera's?" Kennelijk gaan we er inmiddels van uit dat ze er altijd zullen blijven. En dat is ook zo: er worden bijna nooit camera's verwijderd – zelfs als ze niet werken.

Dat komt doordat camera's een onoverwinnelijke logica hebben. Stel dat je in een rotbuurt een camera ophangt en het werkt. De rotbuurt wordt een paradijs: oude mensen durven weer over straat, kinderen delen hun snoep met elkaar en iedereen valt elkaar dolgelukkig in de armen. Moet je de camera dan weghalen? Nee, natuurlijk niet. Want dan komen de boeven misschien weer terug.

En wat als de rotbuurt een rotbuurt blijft? Dan moet de camera ook blijven hangen. Stel je voor dat al die boeven ongezien hun slag kunnen slaan. Denk eens aan al die oudjes die achter de gordijnen zitten te bibberen. Weet je wat we moeten doen? Meer camera's!

Een marketingman zou er jaloers van worden: van een camera kan je niet winnen.

(Dit is nummer 3 van een wekelijkse column die ik schrijf voor www.rpckennemerland.nl)

Toys for boys

Vorige week gaf ik een lezing voor tweehonderd cameraverkopers. Of ik iets over privacy kon vertellen. 'Maar ik weet niks van privacy', sputterde ik tegen. 'Vertel dan maar gewoon wat leuks over camera’s'. Ik heb ze verteld over hypes. Meestal begint een hype met een uitvinding die wordt gekocht door een groepje early adopters. Dat soort mensen is gek op nieuwe vindingen en hun enthousiasme leidt er soms toe dat iedereen die uitvinding wil hebben. Iedereen koopt een camera en al snel zit je op de piek van de overspannen verwachtingen. Een hype.

Teleurstelling
Dan blijkt ineens dat die camera's helemaal niet zo wonderbaarlijk goed werken. En dan komt het dal van de teleurstelling. Engeland zit momenteel in dat dal – iedereen vraagt zich af waarom ze veertien miljoen camera's hebben opgehangen, terwijl er niemand is om de beelden te bekijken.

Maar er is hoop: na het dal van de teleurstelling komt de verlichting. Je komt er als samenleving achter hoe je camera's moet inzetten om er echt wat aan te hebben. En dan kom je op het plateau van productiviteit.

Allemaal mannen
'We zitten nu op de top van de overspannen verwachtingen', hield ik mijn gehoor voor. 'Camera's zijn toys for boys. Kijk maar eens om u heen: allemaal mannen. Als ik hier over vijf jaar weer een verhaal mag houden, hoop ik dat de zaal voor de helft vol zit met vrouwen. Dan zijn we op het plateau van productiviteit beland.'

Er werd wat ongemakkelijk op stoelen geschoven, maar toen kwam er toch een donderend applaus. Ik hoop dat ik over vijf jaar weer wordt uitgenodigd.

(Dit is nummer twee in een serie wekelijkse columns die ik schrijf voor http://www.rpckennemerland.nl/)

The proof of the pudding is in the eating

Het oordeel van de jury is binnen: cameratoezicht werkt niet. Het SCP is tot die conclusie gekomen na jaren onderzoek en ze zijn er uit: het werkt niet.

Toch blijven we overal camera's ophangen. Burgemeesters trekken zich lekker niks aan van het SCP. Het effect is nog niet aangetoond, zeggen zij. Maar mensen voelen zich wel veiliger, ondernemers zijn laaiend enthousiast en als wij proberen ergens camera's weg te halen, komt de buurt in opstand. Wie heeft er dan gelijk?

Volgens mij is er iets mis met al die onderzoeken: ze zijn veel te ingewikkeld. Twintig diepte-interviews, honderd enquêtes en duizend politiecijfertjes. Hoe kan daar nou ooit één conclusie uit komen? Er zit altijd wel een zin tussen waar je als burgemeester van denkt: "Aha, het werkt dus toch!"

We moeten het over een andere boeg gooien. Hoe? Door gewoon proefondervindelijk vast te stellen of het werkt.

Ik roep iedere lezer van deze column op een bivakmuts over zijn hoofd te trekken en voor een camera te gaan staan. Wacht vijf minuten. Niks? Pak een mes en zwaai er mee rond. Dikke kans dat je na een uur met kramp in je armen weer naar huis gaat, maar niemand heeft gezegd dat het leven van een onderzoeker leuk zou zijn.En mochten er onverhoopt toch zwaailichten en helikopters op je neerdalen, zeg dan maar dat je bezig bent met het landelijke camera-onderzoek (dat kennen ze niet, maar het klinkt lekker officieel).

En mail me je bevindingen. Ik zet ze op een kaart en dan weten we eindelijk waar cameratoezicht werkt en waar het niet werkt.

(Dit is nummer 1 uit een serie columns voor het Regionaal Platform Criminaliteitsbeheersing Kennemerland http://www.rpckennemerland.nl/.)