Wat is afwijkend gedrag?
Eerst moet worden bepaald wat afwijkend gedrag is. Dan moet je eigenlijk weten wat normaal gedrag is en dat is nog niet zo makkelijk. In een voetbalstadion loopt iedereen te schreeuwen en te zwaaien, op een station doen mensen dat meestal niet. Je moet dus per context bepalen wat afwijkend gedrag is. Stel dat je naar een vliegveld of treinstation kijkt. Dan blijkt dat experts maar liefst 196 vormen van afwijkend gedrag kunnen benoemen. Een belangrijke voorspeller van terrorisme is bijvoorbeeld 'uitgebreid naar bewakingscamera's kijken'. Maar je moet ook oppassen als iemand 'zeer schoon gewassen en glad geschoren is'. Andere kenmerken van terroristen zijn 'doelgericht lopen', 'stamelen en naar woorden zoeken' en 'trillende handen'.
Mens en machine
Nu kunnen we met slimme software ongeveer zes procent van alle afwijkende gedragingen herkennen. Als we alles op alles zetten en fors investeren in slimme software zitten we over drie jaar op ongeveer vijftig procent. Sommige aanwezigen waren wat minder optimistisch: 'Dat hoorden we tien jaar geleden ook al.' Hoe dan ook: de mens zal altijd nodig blijven. De helft van alle afwijkende gedragingen zijn door een computer de komende jaren gewoon onmogelijk te spotten. En als een computer wel afwijkend gedrag spot, is er nog altijd een mens nodig om die alarmering te beoordelen.
Aanname 1: er is een eindige lijst van afwijkende gedragingen
De ambitie is op zich lovenswaardig: wat zou het fijn zijn als we met computers terrorisme vooraf kunnen spotten en voorkomen. Maar de huidige aanpak is gebaseerd op twee discutabele aannames. Ten eerste de aanname dat de lijst met afwijkende gedragingen eindig zou zijn. We zitten nu op 196 vormen van afwijkend gedrag. Als we lang genoeg onderzoek doen en slimme programma's maken, dan zijn we dus ooit 'klaar' en veilig. Dat is de vraag. Komen er niet elk jaar nieuwe verdachte gedragingen bij? Veel geslaagde aanslagen zijn 'nieuw'. De 9/11 aanslagen zorgden ervoor dat alle prive-opleidingen tot piloot moesten worden gescreend. De 'shoe-bomber' is ervoor verantwoordelijk dat ik mijn schoenen moet uitdoen voordat ik in het vliegtuig mag stappen. De 'poeder-bomber' zorgde ervoor dat we door een naaktscanner moeten. Elke keer vinden terroristen weer een nieuwe manier om de beveiliging te omzeilen. En stel dat het ooit zou lukken om Schiphol waterdicht te maken, dan kunnen ze toch altijd nog de metro of de trein pakken? De kans dat daar de komende jaren naaktscanners en schoencontroleurs op het perron gezet worden, acht ik heel klein.
Redelijke kans
Een tweede aanname is dat er een redelijke kans is om terroristen met computers te spotten. Dat lijkt logisch: dikke kans dat er ergens in Nederland een paar mensen zijn die nadenken over het opblazen van een treinstation, vliegtuig of winkelcentrum. Laten we het ruim nemen en zeggen dat er tien van die gekken zijn met een concreet plan in die richting: dat is dus 0,000006 procent van alle mensen. Laten we vervolgens eens aannemen dat er elke dag drie miljoen mensen een vliegtuig, trein, tram, bus of metro nemen. Stel vervolgens heel optimistisch dat het nieuwe slimme systeem in 99,9% van de gevallen accuraat is. Dan krijg je dus per duizend mensen één onterechte foutmelding: een false positive (wel verdacht, maar niet terecht). Dan moeten er per maand negentigduizend mensen gecontroleerd worden. En de kans dat daar een terrorist bij zit, is minder dan een halve procent. Dat is zacht gezegd geen ideale kosten-baten verhouding. Natuurlijk is een aanslag vreselijk, maar dat wil niet zeggen dat het doel alle middelen heiligt.
Niet scheren is het devies
Vanmiddag vlieg ik naar Spanje. Ik maak zoals gewoonlijk een foto van elke bewakingscamera die ik zie - dat is nou eenmaal mijn beroep. Maar het maakt me wel verdacht. Om te voorkomen dat ik uit de rij word gehaald voor een 'goed gesprek', zal ik me niet scheren. Dan zal ik er wel doorheen glippen, hoop ik.
0 reacties:
Een reactie plaatsen